لاک پشت ها ي دريائي را دريابيم
اسفندماه كه به نيمه مي رسد، اتفاق زيبائي در سواحل جنوبي كشورمان دوستداران محيط زيست را به سمت خودفرا می خواند .اين اتفاق در سالهايي نه چندان دور قابل رويت و جزو زندگي روزمره بوميان اين حاشيه زيباي خليج فارس و از جمله سواحل نقره فام جزيره کيش بوده است .
اين پديده زيبا و هيجان انگيز، به خشکي آمدن لاك پشت هاي دريايي و تخم ريزي آنها در سواحل است. اين گزارش نگاهي دارد به تمام مسائلي كه طي ساليان دراز بر اين موجودات روا داشته ايم و فناوري و تاثيرات مخرب آن كه پيوسته مي تازد و آن را به صورت يك بحران زيست محيطي جلوه مي دهد.
لاك پشت هاي دريايي به عنوان گروهي از جانوران كه معرف بخش قديمي و متفاوتي از تنوع زيستي جهان به شمار مي روند، رده بندي شده اند.
اين موجودات در راسته اي همراه كروكوديل ها و مارمولك ها از مهره داران 200 ميليون سال پيش هستند و پيش از ديگر خزندگان پا به مرحله حيات گذاشته اند.
لاك پشت هاي دريايي در 2 خانواده ، همراه مارهاي دريايي ، تنها خزندگاني هستند كه با زندگي در آب دريا سازش يافته اند، اما ارتباط خود را با خشكي قطع نكرده اند.
آنها براي تنفس به سطح آب وابسته هستند و در فصل توليدمثل براي تخمگذاري به سمت سواحل شني حركت مي كنند.
لاك پشت ها معمولا از گياهان دريايي يا عروسهاي دريايي ، اسنفج ها، لارو سخت پوستان و نرمتنان تغذيه مي كنند.
8 گونه لاك پشت هاي دريايي پراكنش جهاني دارند و انتشار جغرافيايي آنها در آبهاي گرم و نيمه گرم استوايي و از جمله خليج فارس و درياي عمان است.
عمده سواحل ايران كه لاك پشت ها را در خود پرورش مي دهند عبارتند از جزاير لاوان ، قشم ، شيدور و لارك.
لاك پشت هاي دريايي در قرن 18 و 19 جمعيت هاي بزرگي بالغ بر ميليون ها عدد را در درياها تشكيل مي دادند، ولي در چند دهه گذشته عوامل مختلف ازجمله صيد و شكار، تخريب زيستگاه ها و مناطق تخمگذاري و اين اواخر با ايجاد انواع آلودگي ها قدرت بقاي كمتري دارند، به طوري كه در حال حاضر تنها جمعيت انگشت شماري از آنها از سيل خطرات متعدد در امان مانده اند كه اين جمعيت هم بشدت در معرض كاهش هستند.
تخريب زيستگاه هاي ساحلي
زيستگاه هاي موجود در خشكي كه لاك پشت ها، بخصوص هنگام تخم ريزي به آنها مراجعه مي کرده اند ، مورد تهديد قرار گرفته اند. اين تهديدات شامل ساخت اسكله و بنادر، شهركهاي ساحلي ، احداث جاده در سواحل ، تردد افراد و وسائط نقليه در سواحل ، نور مصنوعي سواحل ، برداشت شن و ماسه و فرسايش هستند.
سواحل شمالي کيش در گذشته يكي از زيستگاه هاي مهم لاك پشت هاي دريايي بوده است . اما در حال حاضر، تاسيس بندرگاه و موج شكنها باعث مهاجرت لاک پشتها و يا فرار آنان از منطقه گرديده است.
از طرفي ديگر، احداث شهركهاي ساحلي در سواحل شني براي استفاده از چشم انداز و فعاليت هاي تفرجگاهي هم رو به افزايش گذاشته ، وجود شهركها هم همراه با حضور انسان ها، برداشت شن و ماسه ، افزايش زباله ، تخليه فاضلاب ، تردد بيش از حد و موارد عديده ديگري كه زيستگاه لاك پشت ها را به نابودي مي كشند، همراه هستند.
ساخت جاده هاي ساحلي همراه با تخريب بي قيد و شرط زيستگاه لاك پشت هاست و استفاده از ماشين آلات براي راهسازي و به طور غيرمستقيم تغيير جريان موجود در حوزه آبريز كه در ساختار منطقه سوپرتايدال بسيار حائزاهميت است ، باعث تغييرات شديد مي شود و همانند ديگر موارد ساخت با اثرات مخرب همراه است.
لاك پشت هاي دريايي جهت حركت خود را با استفاده از نور ساطع شده از دريا پيدا مي كنند، در هر شرايط، دريا روشن تر از خشكي به نظر مي رسد. عكس العمل به نور در نوزادان از بالغان شديدتر است.
وجود چراغهاي خودروها يا بزرگراه ها باعث اشتباه در جهتيابي لاك پشت هاي بالغ هنگام تخم ريزي يا نوزادان خارج شده از تخم مي شود. در نتيجه خشكي را به جاي دريا انتخاب مي كنند و پس از صرف انرژي زياد و از دست دادن رطوبت بدن در معرض مرگ حتمي قرار مي گيرند. به همين دليل وجود پروژكتورها و چراغ خودروها به عنوان عللي كه اين موجودات را به اشتباه مي اندازد، محسوب مي شود و در نتيجه حيوان مسير برگشت خود را به دريا اشتباه مي رود.
از طرفي رد حاصل از چرخ خودرو به عنوان گودالي براي نوزادان به هنگام بازگشت به دريا محسوب شده و آنها را به دام مي اندازد .ايجاد سروصداي حاصل از تردد اين وسايل نيز باعث فرار لاك پشت ها و مراجعه نكردن براي تخم ريزي در سواحل مي شود.
در برخي نقاط براي استفاده بهتر از دريا اقدام به پيشروي در دريا كرده اند. اين عمل به وسيله ايجاد موج شكن ها و ريختن مقادير فراوان سنگ و خاك در سواحل انجام شده كه باعث جلوگيري از نزديك تر شدن لاك پشت ها به ساحل مي شود.
در نتيجه اين پيشروي ، كانون تخريب به دريا نزديك تر مي شود و محدوده اثر آن، هم خشكي و هم اكوسيستم دريايي را تحت تاثير قرار مي دهد. در ساحل سفين قديم واقع در ضلع شمال غرب جزيره و منطقه مارينا تابان در كيش اين پديده را بخوبي مي توان مشاهده كرد.
